W jaki sposób pomóc niedźwiedziom polarnym, które walczą o przetrwanie? Nowe pomysły naukowców

Zmiany klimatyczne, z jakimi mamy obecnie do czynienia stawiają całą populację niedźwiedzi polarnych w sytuacji poważnego zagrożenia. Według prognoz aż 2/3 tej populacji może zniknąć z powierzchni ziemi do 2050 roku, gdy tylko ich siedliska będą topnieć w wyniku ocieplenia klimatu. Aczkolwiek nowo wykonane badania są pewnego rodzaju światełkiem w tunelu, które daje nadzieję, że tak się jednak nie stanie. Mianowicie naukowcy odkryli, że w DNA grenlandzkich niedźwiedzi polarnych zachodzą zmiany, które mogą być pomocne w zmianie adaptacji do cieplejszych warunków środowiskowych.

Zespół badawczy, którym kieruje dr Alice Godden, poddał analizie krew niedźwiedzi polarnych z dwóch grenlandzkich regionów. Jak się okazało geny, które są odpowiedzialne za stres cieplny, metabolizm czy proces starzenia wykazują różnice w ekspresji pomiędzy populacjami pochodzącymi z południa i północnych krańców wyspy. Szczególną uwagę przykuły tak zwane „geny skaczące”, czyli inaczej ruchome fragmenty genomu, które mają zdolności wpływania na inne geny. W Grenlandii południowo-wschodniej, gdzie temperatura jest wyższa, aktywność tych genów okazała się znacznie większa.

Struktury DNA stanowią swego rodzaju instrukcję w każdej komórce, które wskazują, jak dany organizm rośnie i rozwija się. Na podstawie przeprowadzonych badań wykazano, że coraz wyższa temperatura może spowodować drastyczny wzrost aktywności genów skaczących w DNA niedźwiedzi z cieplejszych regionów, co może być desperackim mechanizmem przetrwania w obliczu topniejącego lodu morskiego.

Proces adaptacji do nowych warunków życiowych

Zmiany, jakie zostały zaobserwowane w DNA niedźwiedzi polarnych mogą stanowić odpowiedź na zmieniające się warunki życia w grenlandzkim środowisku. W cieplejszym klimacie, gdzie dieta tych ssaków staje się bardziej roślinna niż mięsna, geny odpowiedzialne za przetwarzanie tłuszczu wydają się odgrywać istotną rolę. Jest to przystosowanie do niedoboru tłustego pożywienia, jakim są foki dominujące w diecie niedźwiedzi polarnych.

Czy badania genetyczne będą wystarczające do ocalenia gatunku?

Choć publikowane wyniki badań budzą pewną nadzieję, naukowcy podkreślają, że przystosowanie genetyczne nie rozwiązuje problemu, jakim jest globalne ocieplenie. Niedźwiedzie polarne zamieszkujące południowo-wschodnią Grenlandię mogą wykazywać zdolność przystosowania się do cieplejszego klimatu, ale inne populacje tego gatunku mogą nie mieć podobnych możliwości. To odkrycie stanowi pewnego rodzaju nadzieję, ale nie oznacza, że niedźwiedzie polarne są mniej narażone na wyginięcie. Naukowcy chcą teraz zająć się badaniem niedźwiedzi polarnych w innych regionach. Wyniki tych badań będą pomocne przy opracowaniu strategii ochrony skutecznej w przypadku tego gatunku.

Dlaczego niedźwiedzie polarne są zagrożone wyginięciem?

Według szacunków gatunek niedźwiedzi polarnych całkowicie wyginie do końca obecnego stulecia. Ich przetrwanie w obecnym stanie staje się niemożliwe. Ocean arktyczny jest obecnie najcieplejszy w historii, a coraz wyższa temperatura sprawia, że zmniejszają się platformy lodowe, z których niedźwiedzie korzystają, gdy polują na foki. Z tego powodu przemierzają one ogromne odległości, głodują i w efekcie umierają.

Jak niedźwiedzie polarne przystosowują się do przetrwania w cieplejszym klimacie

Gatunek niedźwiedzia polarnego ma różnorodne adaptacje, które pozwalają im przetrwać w ich arktycznym środowisku. Podczas gdy wiele z ich adaptacji pomaga im na bardziej skuteczne polowania, inne pozwalają niedźwiedziom na przetrwanie w mroźnych temperaturach. Jednak niektóre z ich najważniejszych adaptacji to te, które pomagają im pływać. Aby mogły sobie poradzić z niskimi temperaturami, niedźwiedzie polarne pokryte są długim, gęstym futrem, a na dodatek pod skórą mają grubą warstwę tłuszczu, która stanowi doskonałą ochronę przed zimnem. W rzeczywistości ta izolacja jest tak skuteczna, że niedźwiedzie polarne muszą uważać, aby się nie przegrzać. Niedźwiedzie polarne mają bardzo dużo naczyń krwionośnych, które wędrują przez nos, uszy aż do łap, na których są ochraniacze stóp, funkcjonujące jak kaloryfery. Niedźwiedzie polarne również pływają, gdy muszą się ochłodzić.

Te drapieżniki mają bardzo duże przednie łapy, które działają podobnie jak wiosła w czasie pływania. Tylne nogi również działają jak wiosła, a podczas pływania niedźwiedzie polarne są w stanie zapieczętować nozdrza, aby nie napełniły się one morską wodą.

Lód, który daje życie

Najlepszym środowiskiem życia dla niedźwiedzia polarnego jest lód. Niedźwiedź polarny pomimo tego, że jest doskonałym pływakiem, dużą część życia spędza na lądzie. Dla niego pokrywa lodowa jest miejscem, na którym łączy się w pary, poluje i wychowuje młode niedźwiadki. Niestety naturalne środowisko życia tego drapieżnika coraz bardziej zanika. Już teraz w wyniku topnienia lodowców niedźwiedzie polarne zmuszone są do zajmowania terenów blisko ludzkich siedlisk, co skutkuje coraz częstszymi konfliktami pomiędzy niedźwiedziem a człowiekiem. Silnym wabikiem dla tych zwierząt jest żywność, która na terenach arktycznych przyrządzana jest w specyficzny sposób – poprzez suszenie i konserwację mięsa przed domami, a zwierzęta kuszone zapachem coraz bliżej podchodzą pod ludzkie osady i zabierają żywność, a przestraszeni ludzie zaczynają je masowo zabijać.

Możliwe są jednak pokojowe metody rozwiązania tego konfliktu. Najważniejsza jest oczywiście odpowiednia edukacja. WWF we współpracy z lokalnymi społecznościami współpracuje nad nowymi rozwiązaniami, które pozwolą ludziom i zwierzętom na bezkonfliktowe współistnienie. W planach jest zorganizowanie warsztatów edukacyjno – informacyjnych dla wybranych społeczności, które zamieszkują obszary arktyczne, zakup i przekazanie specjalnych i trwałych kontenerów na żywność oraz wdrożenie bardziej skutecznego systemu zarządzania odpadami. W trakcie planowania tego projektu WWF opierał się na własnych pozytywnych doświadczeniach, które przeprowadził w 2010 roku na terenie Alaski, Kanady i Rosji. Organizacja ma plan rozszerzenia go w przyszłości na wszystkie konflikty typu człowiek kontra przyroda na terenie całej Arktyki.

Podsumowując

Niedźwiedzie polarne są najlepszą wizytówką Arktyki, których przyszłość stoi pod znakiem zapytania. Nowe badania naukowców wykazują, że zmiany klimatyczne, jakich jesteśmy świadkami prowadzą do spadku populacji tych zwierząt. Istotnym problemem jest topnienie lodu morskiego, co skraca okres polowań na foki, co z kolei skutkuje brakiem pożywienia dla tych zwierząt, ale jeżeli naukowcom z WWF uda się wdrożyć ich własny pomysł na treny Arktyki będzie to umożliwiało współistnienie niedźwiedzi i ludzi w tym środowisku.